Walhalla

COLUMN

Door Norman Schreiner (1962)

We hebben het wederom achter de rug. Sint Nicolaas is terug naar het Iberisch schiereiland. Overigens, waar de Kerstman zich gewoonlijk terugtrekt is altijd een groot raadsel geweest. Ergens in een arctisch gebied tussen de rendieren? Ondanks het feit dat Sint en Kerstman elkaar kennelijk nooit hebben ontmoet, kunnen we wel vaststellen dat deze prominenten één opzienbarende eigenschap gemeen hebben: het zijn allebei gulle gevers. En ieder jaar weer zien wij dat zij onze ukkies verrassen met snoep-, speel- en gebruiksgoederen. Tegenwoordig behoort speelgoed een educatief karakter te hebben en het moet bovendien preluderen op dingen van de grotemensenwereld. Een poppenhuis bereidt het kind voor op een ordelijke inrichting van de latere woning. Het dinkytoy-autootje op de verantwoordelijkheden van de latere verkeersdeelnemer. Legosteentjes kunnen een architectonisch verantwoorde vervaardiging van een bouwwerk stimuleren.

En ook dit jaar is het plakboek weer populair. Het bevat pagina’s met ruimtes en afbeeldingen waarnaast je bijbehorende stickers behoort te plakken. Deze bezigheid heeft eveneens een educatief doel: het ontwikkelen van logisch associatief denken, wat-hoort-bij-wat. Een plaatje van een baby hoort bij de afbeelding van een wieg. Een plaatje van een man met een hooivork bij de afbeelding van een boerderij. Een plaatje van een hoogbejaarde bij de afbeelding van een rollator. Zo wordt het kind reeds op vroege leeftijd de usance bijgebracht om personen te classificeren naar vermeende uiterlijkheden.

Jong geleerd, oud gedaan, zou je zeggen. Inderdaad, want er zijn politici en beleidsuitvoerders in ons land die verzot zijn op classificeren. Zij maken er een ware sport van ons in hokjes in te delen. Etiketteren noem je dat. De minima, de modalen, de twee-, drie- en x-maal modalen. De student, de boer, de leerkracht, de verpleegkundige, maar ook de probleemjongere, de bijstandsgerechtigde, de aow’er. Want rond geëtiketeerde groepen is in de loop der jaren een gigantisch woud van regelingen en voorzieningen opgetuigd met een imposant scala aan instanties annex adviescommissies. Met als gevolg een stortvloed van vergaderingen, rapporten en nota’s. De ene helft van onze landgenoten weet aldus de andere helft duurzaam bezig te houden.

Zo kieperen wij menig persoon – niet zelden impulsief – in een hokje, en sieren hem of haar al snel met de eerste en beste toepasselijke sticker. Met als risico een riedel van generalisaties en vooringenomenheden.

Maar dan zien wij dikwijls over het hoofd dat de stickers wel goed moeten passen. Immers, iedere sticker kenmerkt zich door een bijzondere afmeting, een maat. En dat heet: “de menselijke maat”.

En de Sint en de Kerstman? Die laten zich niet indelen. Zij krijgen geen sticker.