Walhalla

Door Norman Schreiner (1962)

Ik herinner mij dat ik op de basisschool tijdens het klassikaal zingen van een passage uit een simpel kerstliedje “…kindeke teer, en zwijg toch stil, en krijt niet meer…” iets te luid tegen een klasgenootje mompelde dat ik dit “een kinderachtig liedje” vond. Nou, dat heb ik geweten. Een uur lang in de hoek staan en vervolgens honderd berispende strafregels: “Foei, je mag op kerstliederen geen kritiek hebben”. Dat was de tijd van de strenge schoolmeester, de tijd van Dik Trom en veldwachter Flipsen, Bromsnor en Swiebertje. Toen werd een leerling die afwijkende gedragingen of meningen etaleerde subiet in de hoek van de klas geparkeerd en tevens opgezadeld met strafregels. Toen braken er vervolgens enige decennia aan waarin gedachten vrijelijk konden worden uitgewisseld. Zoals in de periode van hi-ha-happening. Elk onderwerp – hoe buitenissig en doldriest ook – kon in het maatschappelijk debat vrijelijk worden besproken.
 
Maar tijdens de laatste jaren schijnt hierin een kentering te komen. Het lijkt in ons land steeds moeilijker om een mening te ventileren die ook maar iets afwijkt van hetgeen als een “algemeen maatschappelijk correct” geachte opvatting wordt beschouwd. Wijk je daarvan af, dan voelen moralisten en zeloten het als hun plicht het vingertje te heffen en u vermanend tot de orde te roepen. En zelfs figuurlijk aan de publieke schandpaal te binden annex te “cancellen”.
 
Er zijn burgers die het daarom verstandig vinden om met een afwijkende mening niet meer te koop te lopen. Dus lijkt het verstandig dat u zich in conversaties dan maar beperkt tot alledaagse bespiegelingen over onze weersgesteldheid, over lekkere hapjes of over een avontuurlijk vakantiereisje. Toch raad ik u aan om ook hiermee voorzichtig mee te zijn. Moppert u over een onaangename hoosbui, over een hinderlijke storm of over een snikhete dag, wees niet verbaasd dat u ter plekke lessen krijgt over klimaat en milieu. Bent u een lekkerbek en vertelt u enthousiast dat u gisteren een smakelijke gehaktbal hebt verorberd, wees dan voorbereid op een bestraffend vingertje en een zedenpreek over verfoeilijke vleesconsumptie. Praat u over uw feeërieke reis naar de Galapagos eilanden, dan wordt u mogelijk getrakteerd op beschouwingen over luchtvaartuigen en fossiele brandstof. Kortom, Schoolmeester en Bromsnor zijn terug van weggeweest en kapittelen u gretig.
 
Legt u het luisterend oor, dan lijkt het dat ieder vogeltje dus niet meer zingt zoals het gebekt is. U mag wel de refreinen van geautoriseerde liederen uit volle borst meezingen, maar het zingen van de coupletten behoort dan wel exclusief te zijn voorbehouden aan de zeloot met het opgeheven vingertje.